Nukleotydy

W komórkach występują różne mono- i dwunukleotydy spokrewnione strukturalnie z kwasami nukleinowymi, jednakże spełniające całkiem inne funkcje w procesach komórkowych. Każdy z nich zbudowany jest z kwasu fosforowego, cukru rybozy oraz zasady purynowej lub pirymidynowej, podobnie jak jednostki strukturalne kwasów nukleinowych. Takim nukleotydem jest adenozynotrifosforan (ATP), zawierający w cząsteczce zasadę purynowa adeninę, rybozę oraz trzy grupy fosforanowe. Stanowi on we wszystkich komórkach główny „bank energii" użytecznej biologicznie. Dwie terminalne grupy fosforanowe są połączone z nukleotydem tzw. wiązaniami wysokoenergetycznymi, oznaczanymi symbolem ~ P. Użyteczna biologicznie energia tych wiązań może być przekazywana na inne cząsteczki; większość energii chemicznej w komórce jest magazynowana w tych wysokoenergetycznych wiązaniach (~ P), z których może być uwalniana przy przekazywaniu grupy fosforanowej na inną cząsteczkę. Guanozynotrifosforan (GTP) jest specyficznym źródłem energii na pewnych etapach syntezy białek; ury-dynotrifosforan (UTP) jest niezbędny w pewnych etapach przemiany węglowodanów, np. w syntezie glikogeny,. cytydynotrifosforan (CTP)-w syntezie tłuszczów i fosfolipidów. Wszystkie wymienione cztery rodzaje nukleozydoi^ifosforanów są nieodzowne do syntezy RNA, zaś cztery dezoksyrybonukleozydotrifo-sforany - dATP, dGTP, dCTP i dTTP-do syntezy DNA.